در پژوهش حاضر اثر تنش شوری حاصل از کلرید سدیم بر عملکرد و تولید متابولیت سازگار پرولین در گیاه سورگوم رقم اسپیدفید در همزیستی با قارچ میکوریز آربوسکولار مورد بررسی قرار گرفت. طرح آزمایشی به صورت فاکتوریل با دو فاکتور: 1) قارچ در دو سطحM0 (بدون قارچ) وM1 ( (دارای قارچ) و 2) فاکتور شوری شامل سه سطح (0.8، 7 و 14 دسی زیمنس برمتر) در قالب طرح پایه بلوک کامل تصادفی اجرا شد. بذرهای جوانه دار سورگوم با مایه تلقیح قارچ Glomus intradices آغشته شده و تا مرحله سبز شدن با آب معمولی (شوری 0.8 دسی زیمنس بر متر) آبیاری شدند. بعد از این مرحله، آبیاری با آب با  ECهای 7 و 14 صورت گرفت. با افزایش سطوح شوری میزان پرولین در ریشه و برگ افزایش یافت. تاثیر قارچ بر تولید پرولین ریشه مثبت بوده، ولی اثر آن در برگ معکوس بود. همچنین در شوری بالا، سورگوم های هم زیست با قارچ دارای وزن بوته بیشتری بودند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که بین سطوح مختلف شوری برای تولید پرولین در برگ و ریشه و بین سطوح متفاوت قارچ در ریشه تفاوت قابل ملاحظه ای در سطح اطمینان یک درصد (P<0.01) وجود دارد، همچنین وزن خشک بوته در سطوح مختلف قارچ و اثرات متقابل شوری با میکوریز به ترتیب تفاوت معنی دار در سطح (P<0.01) و (P<0.05) را نشان می دهد.

در پژوهش حاضر اثر شوری حاصل از منبع NaCl با غلظت های مختلف برروی ارقام برنج چمپای اصفهان (زاینده رود، سازندگی، سرخه و نوگران) در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار بررسی گردید. به منظور بررسی عکس العمل این ارقام تحت تنش شوری، صفاتی مانند ارتفاع بوته در زمان برداشت، تعداد گل در خوشه، تعداد دانه در خوشه، وزن هزار دانه، تعداد خوشه در متر مربع، میزان پروتئین دانه تعیین شد. در شرایط شوری، ارتفاع بوته در کلیه ارقام کاهش یافت. تعداد گل در خوشه در رقم زاینده رود، بیشترین و در رقم سرخه، کمترین میزان بود. تعداد دانه در خوشه کاهش معنی داری را در شوری نشان داد، ارقام سازندگی و نوگران، بیشترین تعداد دانه را در تنش شوری ایجاد کردند. وزن هزار دانه کاهش معنی داری در شوری داشت. ارقام سازندگی و نوگران، بیشترین تعداد خوشه را در شرایط تنش شوری تولید نمودند. میزان پروتئین دانه در شرایط شوری در کلیه ارقام افزایش یافت. در مجموع، ارقام سازندگی و نوگران در شرایط تنش شوری، بالاترین و دو رقم زاینده رود و سرخه، کمترین عملکرد دانه را به خود اختصاص دادند.به منظور تعیین مقاوم ترین ارقام نسبت به شوری، میزان پرولین در شرایط آزمایشگاهی نیز بررسی گردید، به طوری که بااستفاده از شوک شوری در گیاهچه های 15 و 45 روزه، مشخص گردید که اولا زمان 45 روزگی مناسب تر از 15 روزگی برای اعمال شوک شوری بود و ثانیا ارقام نوگران و سازندگی در شوری های خیلی بالا یعنی هدایت الکتریکی 15دسی زیمنس برمتر میزان پرولین را افزایش دادند، در صورتی که دو رقم دیگر در شوری های کمتر، پرولین بیشتری تولید نمودند. با توجه به کشت مزرعه ای وتحت شرایط گلخانه ای گیاهان معلوم شد که ارقام سازندگی و نوگران در شوک بالای شوری بیشترین پرولین را تولید کردند .

زمینه و هدف: شمعدانی معطر گیاهی چندساله زینتی است که اسانس آن در صنایع عطرسازی، آرایشی و بهداشتی، غذایی و داروسازی کاربرد دارد. کمبود آب، یکی از مهم ترین تنش های محیطی محدود کننده رشد و عملکرد گیاهان می باشد که تأثیر زیادی بر خصوصیات مورفوفیزیولوژیک، بیوشیمیایی و آنزیمی گیاهان داشته و شانس نمو و بقای آنها را محدود می کند. استفاده از اسمولیت های آلی مانند پرولین و گلایسین بتائین از طریق افزایش ظرفیت و سرعت فتوسنتز، جذب برخی یون ها مانند منیزیم و پتاسیم، جلوگیری از تخریب ترکیب های رنگیزه-پروتئین و حفظ رنگریزه های گیاهی، تقویت سیستم آنتی اکسیدانی، نقش مؤثری در مهار اثرات منفی کم آبی در گیاهان دارد. لذا هدف از پژوهش تعیین بهترین ماده و غلظت مؤثر در بهبود کیفیت و گلدهی شمعدانی معطر تحت تنش کم آبی می باشد. مواد و روش: قلمه های شمعدانی معطر در گلخانه ای تجاری با دمای حدود 17 تا 20 درجه سانتی گراد، رطوبت نسبی 60 تا 70 درصد و شدت نور 50 تا 60 میکرومول بر مترمربع در ثانیه در شهرستان کرج نگهداری شد. تغذیه با محلول هوگلند نیز یک بار در هفته صورت گرفت و به منظور اندازه گیری رطوبت خاک از سیستم توزین گلدان ها، استفاده و آبیاری بر اساس تغییر وزن خاک گلدان ها نسبت به ظرفیت زراعی تعیین شده، انجام شد. محلول پاشی گیاهان با پرولین و گلایسین بتائین (صفر، 50 و 100 میلی گرم در لیتر) دو هفته پس از استقرار قلمه ها در گلدان و پس از 24 ساعت سطوح مختلف تنش کم آبی (25، 50، 75 و 100 درصد ظرفیت زراعی) به مدت یک ماه اعمال گردید. پس از اتمام اعمال تیمارها، برداشت نمونه ها و ارزیابی صفاتی مانند وزن ترو خشک اندام هوایی و ریشه، آنتوسیانین گلبرگ ها، محتوای کلروفیل کل برگ، پرولین و فعالیت آنزیم های سوپراکسید دیسموتاز و پراکسیداز انجام شد. آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح آماری کاملاً تصادفی با دو عامل اعمال تنش کم آبی و محلول پاشی با پرولین و گلایسین بتائین و اثر متقابل آن ها در سال 1398 اجرا گردید. سپس آنالیز داده ها با نرم افزار SPSS، مقایسه میانگین ها با آزمون چند دامنه ای دانکن و رسم نمودارها در Excel انجام شد. یافته ها: مقایسه میانگین داده ها نشان داد که بیش ترین وزن ترو خشک اندام هوایی با 25/67 و 53/8 گرم و بیش ترین وزن ترو خشک ریشه با 62/15 و 45/3 گرم در تیمار ظرفیت زراعی 100 درصد (شاهد) و کم ترین وزن ترو خشک اندام هوایی با 76/44 و 45/4 گرم و کم ترین وزن تر و خشک ریشه با 57/10 و 17/1 گرم در تیمار ظرفیت زراعی 25 درصد (بدون محلول پاشی) بود. هم چنین بیش ترین و کم ترین آنتوسیانین گلبرگ با 8925/2 و 5376/1 میلی گرم در گرم وزن تر و کلروفیل کل برگ با 3735/15 و 1632/11 میلی گرم در گرم وزن تر در تیمار ظرفیت زراعی 100 درصد (شاهد) و تیمار ظرفیت زراعی 25 درصد (بدون محلول پاشی) بود. بیش ترین و کم ترین میزان پرولین با 84/3 و 67/1 میلی گرم در گرم وزن تر در تیمار ظرفیت زراعی 25 درصد (بدون محلول پاشی) و تیمار ظرفیت زراعی 75 درصد+ پرولین 100 میلی گرم در لیتر بود. بیش ترین فعالیت آنزیم های سوپراکسید دیسموتاز و پراکسیداز با 97/2 و 52/16 واحد آنزیم در گرم وزن تر در تیمار ظرفیت زراعی 75 درصد+ گلایسین بتائین 100 میلی گرم در لیتر و کم ترین با 12/1 و 93/12 واحد آنزیم در گرم وزن تر در ظرفیت زراعی 25 درصد (بدون محلول پاشی) بدست آمد. نتیجه گیری: نتایج پژوهش نشان داد که وزن تر و خشک اندام هوایی و ریشه با افزایش تنش کم آبی، کاهش یافت که این کاهش در ظرفیت زراعی 25 درصد بیشتر بود و محلول پاشی گیاهان با گلایسین بتائین و پرولین موجب مهار اثرات منفی تنش شد که این اثرات در غلظت 100 میلی گرم در لیتر هر دو ترکیب نمایان تر بود. آنتوسیانین گلبرگ و کلروفیل کل برگ در گیاه شمعدانی با افزایش تنش کم آبی، کاهش یافت و تیمار گیاهان با گلایسین بتائین و پرولین نقش مؤثری در بهبود رنگریزه های گیاهی داشت. هم چنین تنش کم آبی موجب افزایش میزان پرولین گردید. بیش ترین فعالیت آنزیمی در ظرفیت زراعی 75 درصد بود و با افزایش میزان تنش کم آبی، فعالیت آنزیمی کاهش یافت. محلول پاشی گیاهان با گلایسین بتائین و پرولین 100 میلی گرم در لیتر توانست اثر منفی تنش کم آبی را در ظرفیت زراعی 50 و 75 درصد نسبت به ظرفیت زراعی 25 درصد، کاهش دهد. بنابراین با توجه به نتایج حاصل از پژوهش می توان کاربرد اسمولیت های آلی از جمله گلایسین بتائین و پرولین را برای کاهش اثرات منفی تنش کم آبی در گیاهان زینتی توصیه نمود.

خشکی یکی از مهم ترین تنش های محیطی است که رشد گیاه و تولید محصول را به طور نامطلوبی تحت تاثیر قرار می دهد. در این آزمایش اثر تنش اسمزی بر میزان پرولین و قندهای محلول در دو رقم کلزا (Brassica napus L.) و Hyola 308 (به ترتیب متحمل و حساس به خشکی) ارزیابی شد. برای ایجاد تنش کمبود آب، گیاهچه های 12 روزه کلزا به مدت 24 ساعت در محلول 1.2 هوگلند حاوی غلظتهای مختلف PEG 6000 (0، 5، 10 و 15 درصد (w/v)) قرار گرفتند. نتایج نشان داد که تنش خشکی موجب افزایش غلظت پرولین برگها و ریشه های ارقام مورد مطالعه شد؛ اما در شرایط تنش، مقدار پرولین در رقم SLM046 بیشتر از رقم Hyola 308 بود. از طرف دیگر، خشکی سبب افزایش میزان گلوکز، مانوز و رامنوز در بافت های ارقام کلزا شد، اما غلظت این قندهای محلول در رقم SLM046 به صورت معنی داری بالاتر از رقم Hyola 308 بود.